ai प्रशिक्षण

शिवाजी सायन्स कॉलेज, अमरावती येथील AI प्रशिक्षण आदर्श हायस्कूल, दर्यापूरमधील शिक्षकांसाठी उपयुक्त कसे होईल?

या लेखामध्ये, शिवाजी सायन्स कॉलेज, अमरावती येथे असलेले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence - AI) प्रशिक्षण, आदर्श हायस्कूल, दर्यापूर येथील शिक्षकांसाठी कसे उपयुक्त ठरू शकते, याबद्दल माहिती दिली आहे. शिक्षकांना AI च्या ज्ञानाचा उपयोग करून अध्यापन पद्धती सुधारण्यास, विद्यार्थ्यांसाठी नवीन शैक्षणिक अनुभव निर्माण करण्यास आणि शाळेच्या प्रशासकीय कामांमध्ये मदत कशी मिळू शकते, यावर मार्गदर्शन केले आहे.

 आदर्श हायस्कूल, दर्यापूरमधील शिक्षकांसाठी AI प्रशिक्षणाचे फायदे:

शिवाजी सायन्स कॉलेज, अमरावती येथील AI प्रशिक्षण आदर्श हायस्कूल, दर्यापूरमधील शिक्षकांसाठी अनेक प्रकारे उपयुक्त ठरू शकते. त्यापैकी काही प्रमुख फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:

1. अध्यापन पद्धतीत सुधारणा:

   • AI च्या मदतीने शिक्षक विद्यार्थ्यांच्या शिकण्याच्या पद्धतीनुसार अध्यापन करू शकतात. AI प्रणाली प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या प्रगतीचा मागोवा घेऊन शिक्षकांना आवश्यक मार्गदर्शन करते, ज्यामुळे शिक्षकांना प्रत्येक विद्यार्थ्यावर अधिक लक्ष केंद्रित करता येते.

   • AI-आधारित शैक्षणिक टूल्स (tools) शिक्षकांना आकर्षक आणिinteractive शैक्षणिक साहित्य तयार करण्यास मदत करतात. उदा. interactive presentations, quizzes आणि games तयार करता येतात, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांची आवड वाढते आणि ते अधिक चांगल्या प्रकारे शिकू शकतात.

   • विद्यार्थ्यांसाठी नवीन शैक्षणिक अनुभव:

     • AI च्या साहाय्याने शिक्षक विद्यार्थ्यांना virtual reality (VR) आणि augmented reality (AR) चा वापर करून नवीन अनुभव देऊ शकतात. यामुळे विद्यार्थ्यांना क्लिष्ट संकल्पना सोप्या पद्धतीने समजण्यास मदत होते.

     • AI-आधारित language translation tools च्या मदतीने शिक्षक विविध भाषिक पार्श्वभूमी असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण सुलभ करू शकतात.

     • मूल्यांकन आणि अभिप्राय:

       • AI प्रणाली विद्यार्थ्यांच्या कामाचे स्वयंचलित मूल्यांकन करू शकते, ज्यामुळे शिक्षकांचा वेळ वाचतो आणि त्यांना विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीवर अधिक लक्ष केंद्रित करता येते.

       • AI च्या मदतीने विद्यार्थ्यांना त्यांच्या चुका आणि सुधारणा क्षेत्रांवर त्वरित अभिप्राय (feedback) मिळू शकतो, ज्यामुळे त्यांना अधिक प्रभावीपणे शिकण्यास मदत होते.

       • प्रशासकीय कामांमध्ये मदत:

         • AI प्रणाली शाळेतील प्रशासकीय कामे जसे की attendance, data entry आणि report generation स्वयंचलित करू शकते, ज्यामुळे शिक्षकांना अध्यापनावर अधिक लक्ष केंद्रित करता येते.

         • AI च्या मदतीने शाळेतील संसाधनांचे (resources) व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षमतेने करता येते, ज्यामुळे खर्च कमी होतो आणि संसाधनांचा योग्य वापर होतो.

         • AI प्रशिक्षणातील संभाव्य विषय:

           आदर्श हायस्कूलमधील शिक्षकांसाठी AI प्रशिक्षण modular स्वरूपात आयोजित केले जाऊ शकते, ज्यात खालील विषयांचा समावेश असू शकतो:

           • AI चा परिचय: AI म्हणजे काय, त्याचे प्रकार आणि शिक्षण क्षेत्रातील उपयोग.

           • Machine Learning (ML) आणि Deep Learning (DL) ची मूलभूत संकल्पना: ML आणि DL कसे कार्य करतात आणि त्यांचा उपयोग शैक्षणिक समस्या सोडवण्यासाठी कसा केला जाऊ शकतो.

           • Natural Language Processing (NLP): NLP चा उपयोग भाषा समजून घेण्यासाठी आणि त्यावर प्रक्रिया करण्यासाठी कसा केला जातो.

           • AI टूल्स आणि ॲप्लिकेशन्स: शिक्षणासाठी उपयुक्त AI टूल्स आणि ॲप्लिकेशन्सचा वापर कसा करावा.

           • Data Analysis: विद्यार्थ्यांच्या डेटाचे विश्लेषण करून त्यांच्या शिकण्याच्या पद्धती कशा समजून घ्याव्यात.

           • AI चा वापर करून शैक्षणिक साहित्य तयार करणे: interactive presentations, quizzes आणि games कसे तयार करावे.

           • प्रशिक्षणासाठी आवश्यक गोष्टी:

             • प्रशिक्षणार्थी शिक्षक: आदर्श हायस्कूलमधील इच्छुक शिक्षक.

             • प्रशिक्षक: शिवाजी सायन्स कॉलेजमधील AI तज्ञ प्राध्यापक.

             • संगणक आणि इंटरनेट सुविधा: प्रशिक्षण सत्रांसाठी आवश्यक संगणक आणि इंटरनेट सुविधा.

             • शैक्षणिक साहित्य: AI संबंधित पुस्तके, लेख आणि ऑनलाइन संसाधने.

             • अंतिम निष्कर्ष:

               शिवाजी सायन्स कॉलेज, अमरावती येथील AI प्रशिक्षण आदर्श हायस्कूल, दर्यापूरमधील शिक्षकांसाठी निश्चितच खूप उपयुक्त ठरू शकते. AI च्या ज्ञानामुळे शिक्षक त्यांच्या अध्यापन पद्धतीत सुधारणा करू शकतील, विद्यार्थ्यांसाठी नवीन शैक्षणिक अनुभव निर्माण करू शकतील आणि शाळेच्या प्रशासकीय कामांमध्ये मदत मिळवू शकतील. त्यामुळे, आदर्श हायस्कूलने या संधीचा लाभ घ्यावा आणि आपल्या शिक्षकांना AI प्रशिक्षणासाठी प्रोत्साहित करावे.

शून्याच्या शोध आणि इतिहास

शून्याच्या शोध आणि इतिहास

         संख्यांच्या दुनियेत अनन्यसाधारण महत्व आहे ते शून्याला... ज्याची किंमत काहीच नाही तो शून्य...  काहीही नाही म्हणजे ज्याच अस्तित्व नाही तो शून्य.. हा शून्य जेव्हा एकटा असेल तेव्हा त्याला काही अस्तित्व नसते परंतु तो जेव्हा 1 च्या पुढे ठेऊ तेव्हा त्या एकची ताकद दहापट करून 1 चे  10 करण्याचे सामर्थ्य मात्र 0 मध्ये आहे... 

          0 चे अस्तित्व निर्माण होण्यागोदर संख्यांच्या अनेक पद्धती वापरल्या जायच्या.. जसे आपण संध्या 10 पाया असलेली दशमान हि पद्धत वापरतो.. तशी पूर्वी 5 च्या पायावर आधारित क़्विनरि पद्धत होती.. ज्यामध्ये फक्त पाचच अंक होते.. जसे आपल्या दशमान पद्धतीत 0 ते 9 असे 10 अंक आहेत.. पूर्वी 8 पाया असलेली ओक्ट्ल पद्धत होती.. तसेच 16 पाया असलेली हेक्झाडेसीमल हि संख्यांची गणन पद्धत सुद्धा अस्तित्वात होती.. 

          शून्याचा शोध लागण्यागोदर बेरीज , वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार या क्रिया करण्यासाठी खूप त्रास व्हायचा.. त्यामुळे गणिताची फारशी प्रगती त्या काळात होत नव्हती... मोठमोठ्या गणिती क्रिया करताना येणाऱ्या त्रासाला अगदी सगळे वैतागले असावे.. अंकागानितासाठी एखादी सोपी पद्धत शोधावी अस सर्वाना वाटत होत.. आणि हा प्रश्न सोडवला भारतीय गणिततज्ञ ब्राम्हगुप्त याने...

         आर्यभटानंतर भारतीय गणितात ब्राम्हगुप्त या गणिततज्ञाने भरीव कामगिरी केली.. शून्याच्या शोधाबरोबर ब्राम्हगुप्त याने चक्रीय चौकोनाचे क्षेत्रफळ कसे काढायचे याचे सूत्र सुद्धा शोधले होते... बऱ्याच लोकांचा समज आहे कि आर्यभट याने 0 चा शोध लावला परंतु ऐतिहासिक पुराव्याने हे सिद्ध होते कि शून्याचा शोध हा ब्राम्ह्गुप्त याने लावला होतं..

                 हूपर या प्रसिद्ध इतिहासकाराच्या मते, अनेक औषधी आणि वैज्ञानिक पद्धतीप्रमाणे भारतीयांनी पाश्चिमात्य जगाला शून्याची देणगी दिली. तिचा परीस्पर्श झाल्यावरच युरोपीयांनी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान यामध्ये घोडदौड सुरु केली..(संदर्भ :अच्युत गोडबोले यांच्या गणिती पुस्तकातून : पान न. ३० शेवटच्या ३ ओळी )

                  शून्य जेव्हा या संख्यांच्या नगरीत अवतरला त्यानंतर खऱ्या अर्थाने गणिताची प्रगती होत गेली.. आणि गणिताची प्रगती झाली म्हणून विज्ञानही खूप पुढे गेलं.. अन्यथा आपण अजून काही वर्षे मागेच असतो.. म्हणून 0 म्हणेजे भारतने जगाला दिलेला कोहिनूर पेक्षाही मौल्यवान हिरा आहे असे म्हणायला हरकत नाही...

शून्याच्या (Zero) शोधाबद्दल आर्यभट्ट आणि ब्रह्मगुप्त या दोन्ही महान भारतीय गणितज्ञांचे योगदान आहे, ज्यामुळे हा गैरसमज निर्माण झाला आहे.

शून्याचा शोध कोणी लावला, हा प्रश्न केवळ एका व्यक्तीपुरता मर्यादित नसून, ही एका संकल्पनेच्या विकासाची प्रक्रिया आहे.

शून्याच्या शोधामागचे वास्तव (गैरसमज स्पष्टीकरण)

शून्याच्या संकल्पनेचा विकास दोन टप्प्यांत झाला आणि या दोन्ही टप्प्यांमध्ये आर्यभट्ट आणि ब्रह्मगुप्त यांचे महत्त्वाचे योगदान आहे:

१. शून्य: केवळ एक 'स्थानधारक' (Placeholder)

योगदान: आर्यभट्ट (इ.स. ४७६-५५०)

गैरसमज: अनेकदा लोक आर्यभट्टांना शून्याचे थेट 'जनक' मानतात.

  आर्यभट्टांनी त्यांच्या 'आर्यभटीयम्' या ग्रंथात अंक लिहिण्यासाठी स्थानमूल्य पद्धती (Place-Value System) चा वापर केला होता. या पद्धतीत, एखाद्या ठिकाणी अंकाची अनुपस्थिती दर्शवण्यासाठी शून्याची संकल्पना आवश्यक होती.

  जरी आर्यभट्टांनी 'शून्य' या चिन्हाचा (Symbol) थेट उल्लेख केला नसला तरी, त्यांनी 'ख' (Kha - आकाश/पोकळी) या शब्दाचा वापर अंकाच्या अनुपस्थितीसाठी केला, ज्यामुळे स्थानमूल्य पद्धतीचा उपयोग शक्य झाला. त्यांच्या कामामुळेच शून्याला 'स्थानधारक' (placeholder) म्हणून महत्त्व प्राप्त झाले.

२. शून्य: एक 'अंक' (Number) आणि त्याचे नियम

योगदान: ब्रह्मगुप्त (इ.स. ५९८-६६८)

वास्तव: गणितामध्ये शून्याला एक स्वतंत्र 'अंक' म्हणून परिभाषित करणारे ब्रह्मगुप्त हे पहिले गणितज्ञ होते.

ब्रह्मगुप्तांनी त्यांच्या 'ब्रह्मस्फुटसिद्धांत'(Brahmasphutasiddhanta) या ग्रंथात शून्य (शून्य) ही केवळ पोकळी नाही, तर तो एक स्वतंत्र अंक आहे हे स्पष्ट केले.

सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, त्यांनी शून्य वापरून गणितीय क्रिया (बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार) कशा करायच्या याचे नियम पहिल्यांदाच सांगितले.

उदा. एखाद्या संख्येत शून्य मिळवल्यास/वजा केल्यास काय होते, किंवा शून्याचा गुणाकार काय असतो, हे त्यांनी निश्चित केले.

निष्कर्ष:

शून्याचा 'स्थानधारक' म्हणून पाया: आर्यभट्टांनी रचला.

शून्याला 'अंक' म्हणून परिभाषित करणारे आणि त्याचे नियम देणारे: ब्रह्मगुप्त हे होते. त्यामुळे गणिताच्या आधुनिक जगात शून्याचे अधिकृत जनक म्हणून ब्रह्मगुप्तांना श्रेय दिले जाते, कारण त्यांनीच शून्याला एक पूर्ण गणितीय अस्तित्व प्रदान केले.

  हा शोध एका विशिष्ट बिंदूवर पूर्ण न होता, अनेक शतके चाललेल्या भारतीय गणितज्ञांच्या योगदानातून विकसित झाला, ज्यामध्ये आर्यभट्ट, ब्रह्मगुप्त आणि त्यापूर्वीचे पिंगला यांसारखे विद्वान यांचा सहभाग आहे.

विंडोस कीबोर्ड शोर्टकट

ESCHOOL2ALL
 सध्या आपल्याला कंप्यूटर वर बरेच काम करावे लागत आहे त्यामुळे आपनास काही शॉर्टकिट सांगत आहे ,
ही पोस्ट आपन सेव करून ठेवा आणि उपयोगात आणा
विंडोस कीबोर्ड शोर्टकट
≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡
CTRL+C = कॉपी
CTRL+X = कट
CTRL+V = पेस्ट
CTRL+Z = अन्डू
DELETE = डिलीट
SHIFT+DELETE = डिलीट (बिना रिसाईकिल
बिन रखे)
F2 = रिनेम
CTRL+RIGHT ARROW = कर्सर को अगले शब्द के शुरू
में रखता है
CTRL+LEFT ARROW = कर्सर पिछले शब्द के शुरू में
रखता है.
CTRL+DOWN ARROW = कर्सर को अगले पैराग्राफ
के शुरू में रखता है .
CTRL+UP ARROW = कर्सर को पिछले पैराग्राफ
के शुरू में रखता है.
CTRL+A = सेलेक्ट आल
F3 = सर्च
ALT+ENTER = सेलेक्टेड आइटम की प्रोपर्टी
ALT+F4 = एप्लीकेशन विंडो को बंद करता है
ALT+SPACEBAR = एक्टिव विंडो का शोर्टकट
मेनू
CTRL+F4 = डाकुमेंट विंडो को बंद करता है
ALT+TAB = खुले हुए आइटम्स के बीच स्विच करता
है
ALT+ESC = Cycle जिस क्रम में विंडोस खुले
F4 = एड्रेसबार लिस्ट
CTRL+ESC = स्टार्ट मेनू
F10 = एक्टिवेट मेनूबार
F5 = रिफ्रेश एक्टिव विंडो .
BACKSPACE = बेक
ESC = केंसिल कर्रेंट टास्क
SHIFT जब DVD इन्सर्ट हो = ऑटोरन को रोकता
है
TAB = फोकस आगे बढाना
SHIFT+TAB = फोकस पीछे करना
F1 = हेल्प
Window = स्टार्ट मेनू
window+BREAK = सिस्टम प्रोपर्टी
window+D = डेस्कटॉप
window+M = मिनिमाईज़ आल
window+Shift+M = रिस्टोर आल
window+E = माय कम्प्युटर
window+F = सर्च
CTRL+ window+F = सर्च कम्प्युटर
window+ L = सर्च कम्प्युटर या स्विच यूजर
window+R = रन डायलोग बॉक्स
window+U = यूटिलिटी मेनेजर
Windows Explorer
END = एक्टिव विंडो का बाटम
HOME = एक्टिव विंडो का टॉप
NUM LOCK+ * = सेलेक्टेड फोल्डर के सभी
सबफोल्डर
NUM LOCK+ numeric keypad (+) = सेलेक्टेड
फोल्डर का कंटेंट
NUM LOCK+numeric keypad (-) = कोलेप्स सेलेक्टेड
फोल्डर
LEFT ARROW = कोलेप्स सेलेक्शन
RIGHT ARROW = डिस्प्ले कोलेप्सड सेलेक्शन
Windows Mediaplayer
≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡
ctrl+o ओपन
ctrl+u ओपन url
ctrl+w क्लोस
ctrl+n नई प्लेलिस्ट
ctrl+d एडिट कर्रेंट प्लेलिस्ट
ctrl+1 फुल मोड़
ctrl+2 स्किन मोड़
alt+enter फुल स्क्रीन
f 5 रिफ्रेश
ctrl+p प्ले/ पाउस
ctrl+s स्टॉप
ctrl+shift+g फास्ट प्ले
ctrl+shift+n नोर्मल प्ले
ctrl+shift+s स्लो प्ले
ctrl+b पिछला
ctrl+f अगला
ctrl+shift+b रिवाईंड
ctrl+shift+f फास्ट फारवर्ड
ctrl+h शफल
ctrl+t रिपीट
ctrl+shift+c केप्शन & subtitle
f10 वोल्यूम अप
f 9 वोल्यूम डाउन
f 8 म्यूट
ctrl+e इजेक्ट
:pray: :pray:
विंडोस कीबोर्ड शोर्टकट
≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡
CTRL+C = कॉपी
CTRL+X = कट
CTRL+V = पेस्ट
CTRL+Z = अन्डू
DELETE = डिलीट
SHIFT+DELETE = डिलीट (बिना रिसाईकिल
बिन रखे)
F2 = रिनेम
CTRL+RIGHT ARROW = कर्सर को अगले शब्द के शुरू
में रखता है
CTRL+LEFT ARROW = कर्सर पिछले शब्द के शुरू में
रखता है.
CTRL+DOWN ARROW = कर्सर को अगले पैराग्राफ
के शुरू में रखता है .
CTRL+UP ARROW = कर्सर को पिछले पैराग्राफ
के शुरू में रखता है.
CTRL+A = सेलेक्ट आल
F3 = सर्च
ALT+ENTER = सेलेक्टेड आइटम की प्रोपर्टी
ALT+F4 = एप्लीकेशन विंडो को बंद करता है
ALT+SPACEBAR = एक्टिव विंडो का शोर्टकट
मेनू
CTRL+F4 = डाकुमेंट विंडो को बंद करता है
ALT+TAB = खुले हुए आइटम्स के बीच स्विच करता
है
ALT+ESC = Cycle जिस क्रम में विंडोस खुले
F4 = एड्रेसबार लिस्ट
CTRL+ESC = स्टार्ट मेनू
F10 = एक्टिवेट मेनूबार
F5 = रिफ्रेश एक्टिव विंडो .
BACKSPACE = बेक
ESC = केंसिल कर्रेंट टास्क
SHIFT जब DVD इन्सर्ट हो = ऑटोरन को रोकता
है
TAB = फोकस आगे बढाना
SHIFT+TAB = फोकस पीछे करना
F1 = हेल्प
Window = स्टार्ट मेनू
window+BREAK = सिस्टम प्रोपर्टी
window+D = डेस्कटॉप
window+M = मिनिमाईज़ आल
window+Shift+M = रिस्टोर आल
window+E = माय कम्प्युटर
window+F = सर्च
CTRL+ window+F = सर्च कम्प्युटर
window+ L = सर्च कम्प्युटर या स्विच यूजर
window+R = रन डायलोग बॉक्स
window+U = यूटिलिटी मेनेजर
Windows Explorer
END = एक्टिव विंडो का बाटम
HOME = एक्टिव विंडो का टॉप
NUM LOCK+ * = सेलेक्टेड फोल्डर के सभी
सबफोल्डर
NUM LOCK+ numeric keypad (+) = सेलेक्टेड
फोल्डर का कंटेंट
NUM LOCK+numeric keypad (-) = कोलेप्स सेलेक्टेड
फोल्डर
LEFT ARROW = कोलेप्स सेलेक्शन
RIGHT ARROW = डिस्प्ले कोलेप्सड सेलेक्शन
Windows Mediaplayer
≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡
ctrl+o ओपन
ctrl+u ओपन url
ctrl+w क्लोस
ctrl+n नई प्लेलिस्ट
ctrl+d एडिट कर्रेंट प्लेलिस्ट
ctrl+1 फुल मोड़
ctrl+2 स्किन मोड़
alt+enter फुल स्क्रीन
f 5 रिफ्रेश
ctrl+p प्ले/ पाउस
ctrl+s स्टॉप
ctrl+shift+g फास्ट प्ले
ctrl+shift+n नोर्मल प्ले
ctrl+shift+s स्लो प्ले
ctrl+b पिछला
ctrl+f अगला
ctrl+shift+b रिवाईंड
ctrl+shift+f फास्ट फारवर्ड
ctrl+h शफल
ctrl+t रिपीट
ctrl+

shift+c केप्शन & subtitle
f10 वोल्यूम अप
f 9 वोल्यूम डाउन
f 8 म्यूट
ctrl+e इजेक्ट

महान गणितज्ञ रामानुजन यांच्या विषयी माहिती

महान गणितज्ञ श्रीनिवास रामानुजन यांच्या विषयी संपूर्ण माहिती

शालेय जीवनात बरेच जणांना कठीण वाटणारा विषय म्हणजे गणित, गणिताची चाचणी म्हटलं कि तेव्हा प्रत्येकाच्या अंगावर शहारे यायचे, पण तेच शालेय जीवनात कधी पदवीच्या मुलांना शिकवले का?

नाही ना! पण आपल्याच देशाच्या एका महान व्यक्तिमत्वाने शाळेत असताना पदवीच्या मुलांना गणित शिकवले, ते व्यक्तिमत्व म्हणजे श्रीनिवास रामानुजन. आजच्या लेखात आपण त्याच महान व्यक्तिमत्वा विषयी माहिती पाहणार आहोत, तर चला पाहूया.

महान गणितज्ञ रामानुजन यांच्या विषयी माहिती – Srinivasa Ramanujan Information in Marathi

Srinivasa Ramanujan Information in Marathi

रामानुजन यांचे सुरुवातीचे जीवन – Srinivasa Ramanujan Biography

श्रीनिवास रामानुजन यांचा जन्म २२ डिसेंबर १८८७ ला एका ब्राम्हण परिवारात झाला. त्यांचा परिवार भारताच्या तामिळनाडू च्या कोइम्बतुर मधील इरोड गावात झाला. त्यांचे वडील श्रीनिवास अय्यंगर हे साड्यांच्या दुकानात मुनीम म्हणून काम पाहत असत.

त्यांची आई कोमल तम्मल ह्या एक गृहिणी असतानाच सोबत एका स्थानिक मंदिरात गयिका सुद्धा होत्या. आणि ज्याप्रमाणे प्रत्येक मुलाला आपल्या आईची जवळीक असते तसे त्यांनाही त्यांच्या आईच्या जवळ राहायला जास्त आवडायचे. सुरुवातीला रामानुजन कुम्भकोणम या गावी आपल्या परीवारासोबत राहायचे.

त्यांचे प्राथमिक शिक्षण हे कुम्भकोणम या गावामध्येच झाले, आणि त्यांना सुरुवाती पासून गणिताची आवड असल्याने बाकी इतर विषयांमध्ये रुची निर्माण झालीच नाही, ते शाळेत असताना त्यांच्या घरी काही पदवीचे मुले भाडेकरू म्हणून राहत असत. आणि रामानुजन गणितात एवढे तरबेज होते कि ते सातवीत असतानाच पदवीच्या त्या मुलांना गणित शिकवत असत. यावरून आपण समजू शकतो कि रामानुजन नावाच्या या गणितज्ञा मध्ये किती मोठी प्रतिभा लपलेली होती.

रामानुजन यांना गणित आणि इंग्रजी या दोन विषयांची विशेष आवड होती, सुरुवातीला त्यांना त्यांच्या अलौकिक प्रतिभेमुळे शिष्यवृत्ती मिळाली, रामानुजन गणितामध्ये एवढे मग्न झाले होते कि त्यांनी इतर विषयांकडे लक्षच दिले नाही, रामानुजन यामुळे १२ वी मध्ये नापास झाले. आणि त्यांना मिळणारी शिष्यवृत्ती सुद्धा बंद झाली.

त्यानंतर त्यांच्या शिक्षणाचे दरवाजे बंद झाले, आता ते बेरोजगार झाले होते कारण त्यांच्याकडे आता कोणतेही काम नव्हते, आणि हा काळ त्यांच्या साठी खूप कठीण काळ होता या कठीण काळात त्यांच्याकडे त्यांच्या गणिता शिवाय कोणतीही गोष्ट नव्हती,

त्यांना या कठीण काळात खूप काही सहन करावे लागले, जसे लोकांजवळ त्यांना पैशांची भिक सुद्धा मागावी लागली, रस्त्यावरचे कागद सुद्धा उचलून आपला उदरनिर्वाह करावा लागला. त्यांनतर त्यांची तब्येत सुद्धा घसरली. याच दरम्यान १९०८ मध्ये त्यांच्या आईने त्यांचे लग्न जानकी नावाच्या एका मुलीशी लावले त्यानंतर त्यांच्यावर आणखी एक जबाबदारी येऊन पडली होती,

आता त्यांना काम शोधणे अनिवार्य झाले होते, तेव्हा त्यांनी मद्रास मध्ये जाऊन पुन्हा नोकरी मिळण्यासाठी प्रयत्न केले, ते कोणाकडे सुद्धा जायचे तेव्हा त्यांनी सोडविलेले गणिते ते लोकांना दाखवत असत, पण कोणीही त्या गणितांना न समजता त्यांना नकारात असे, पण खूप दिवसांच्या मेहनतीनंतर एक दिवस त्यांची भेट तेथील डिप्टी कलेक्टर श्री व्ही. रामास्वामी अय्यर यांच्याशी झाली, ते गणितामध्ये पारंगत होते,

जेव्हा त्यांनी रामानुजन यांनी सोडविलेली गणिते पाहिली तेव्हा त्यांनी ओळखले कि हि व्यक्ती एक प्रतिभावान व्यक्ती आहे, आणि त्यांनी रामानुजन यांना कामावर ठेवून घेतले २५ रुपये महिन्याच्या पगाराने.

येथून रामानुजन यांचे संपूर्ण आयुष्याला एक वेगळं वळण मिळाल, त्यानंतर त्यांनी या मासिक वेतनामधून पुन्हा आपल्या शिक्षणाची वाटचाल सुरु केली. एक वर्ष मद्रास मध्ये राहून त्यांनी स्वतःचे एक शोध पत्र प्रकाशित केले, त्या प्रकाशित केलेल्या शोधपत्रकाचे नाव होते, “जर्नल ऑफ इंडियन मॅथेमेटिकल सोसाइटी असे होते.”

या शोधपत्रकामुळे त्यांना प्रसिद्धी मिळाली, आणि १९१२ मध्ये त्यांना रामचंद्र राव यांच्या ओळखीमुळे त्यांना मद्रास पोर्ट ट्रस्ट मध्ये एक क्लर्क ची नोकरी मिळाली. तेच काही दिवसांनतर सुत्र प्राध्यापक सेशू अय्यर यांनी रामानुजन यांना केंब्रिज येथील प्रसिद्ध गणिताचे प्राध्यापक जीएच हार्डी यांना पत्र पाठविण्याचे सुचवले.

त्यानंतर रामानुजन यांनी त्यांचे सर्व प्रमेय एका पत्रात लिहून त्यांना पाठविले, आणि जीएच हार्डी यांना ते एवढे आवडले कि त्यांनी रामानुजन यांना लगेच त्यांच्याकडे बोलावून घेतले. तेथे गेल्यावर जीएच हार्डी यांनी त्यांच्या शिक्षणचा खर्च उचलला.

१९१६ मध्ये रामानुजन यांनी बीएस्सी ची पदवी पूर्ण केली. इंग्लंड ला जीएच हार्डी आणि रामानुजन हे सर्वांच्या चर्चेचा विषय बनले. आणि जीएच हार्डी यांनी रामानुजन यांच्या जवळून खूप काही नवीन शिकायला मिळाले असे वक्तव्य सुद्धा केले होते.

रामानुजन यांचे शेवटचे दिवस – Srinivasa Ramanujan Death

१९१७ आले आणि रामानुजन यांना इंग्लंड मधील हवामान भावले नाही आणि त्यांची तब्येतीमध्ये बिघाड झाली, आणि विशेष म्हणजे तेव्हा इंग्लंड पहिल्या महायुद्धामध्ये सहभागी असल्यामुळे इंग्लंड ला अन्नाचा तुटवडा पडला होता, आणि रामानुजन हे ब्राम्हण परिवाराचे असल्यामुळे ते शाकाहारी होते, आणि तेथे शाकाहारी अन्नाचा तुटवडा असल्यामुळे त्यांची तब्येत आणखी खालावली, ते याच दरम्यान भारतामध्ये परत आले. रामानुजन शेवटच्या दिवसांमध्ये अंथरुणावरच पडलेले होते, खूप उपचारानंतर सुद्धा त्यांच्यात काही बदल दिसून आला नाही, त्यानंतर २६ एप्रिल १९२० ला रामानुजन यांचे निधन झाले.

त्यांनी अंथरुणावर असताना ६०० परिणाम लिहिले होते, हे परिणाम सुरुवातिला मद्रासच्या विश्व विद्यालयात होते, त्यानंतर ट्रिनिटी कॉलेज च्या ग्रंथालयात यांना जमा केले गेले. याआधीही रामानुजन यांनी ३५०० पेक्षाही जास्त गणिताची प्रमेय लिहिलेली होती. आणि त्यांना टाटा इंस्टीट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च यांनी प्रकाशित केले.

त्यावर २० वर्षापर्यंत इलिनॉय विद्यापीठाचे गणितज्ञ ब्रूस सी ब्रेंड्ट यांनी रिसर्च करून एक पुस्तक प्रकाशित केले आणि हे पुस्तक त्यांनी पाच वेगवेगळ्या खंडांमध्ये प्रकाशित केले आहे.
अश्या महान व्यक्तीच्या जीवनावर एक चित्रपट सुद्धा निघालेला आहे, त्या चित्रपटाचे नाव “The Man Who Knew Infinity”असे आहे.